Układasz poszycie altany i zastanawiasz się, czy cieńsza płyta wytrzyma między krokwiami? Przy dachu stromym i rozstawie podpór co 80 cm często wystarcza OSB/3 o grubości 15 mm, ale przy większym rozstawie, cięższym pokryciu lub innym nachyleniu trzeba podejść do wyboru ostrożniej.
Grubość dobierz do rozstawu krokwi, a nie do samej wielkości altany
- 600 mm między krokwiami: orientacyjnie płyta 12 mm.
- 800 mm: orientacyjnie 15 mm, a przy gontach lub większym zapasie sztywności można rozważyć 18 mm.
- 1000 mm: tabela producenta wskazuje 18 mm; obciążenia i konstrukcja mogą wymagać dodatkowej weryfikacji.
- OSB/3 nie jest wodoodporna: po montażu trzeba ją osłonić przewidzianymi warstwami dachu.

Przy krokwiach co 80 cm zwykle wystarcza 15 mm
Nie zaczynaj od wymiarów altany, tylko zmierz rozstaw osiowy krokwi, czyli odległość od środka jednej krokwi do środka następnej. W tabeli montażowej SWISS KRONO dla stromych dachów o nachyleniu powyżej 14° podano orientacyjnie: 12 mm przy rozstawie 600 mm, 15 mm przy 800 mm i 18 mm przy 1000 mm. Producent zaznacza, że tabela nie zastępuje obliczeń konstrukcyjnych.
| Rozstaw krokwi | Grubość orientacyjna | Jak podejść do wyboru |
|---|---|---|
| 600 mm | 12 mm | Może wystarczyć przy stromym dachu i lekkim pokryciu. |
| 800 mm | 15 mm | To wartość z tabeli; pod gontem lub przy oczekiwaniu sztywniejszego poszycia można rozważyć większy zapas. |
| 1000 mm | 18 mm | Sprawdź też obciążenie i podparcie krawędzi; sama grubość nie ocenia całej konstrukcji. |
Ta rozpiska nie daje automatycznej odpowiedzi dla każdego dachu altany. Dotyczy określonego zakresu nachylenia i ma charakter szacunkowy, więc przy połaci prawie płaskiej, nietypowych podporach albo ciężkim pokryciu nie należy traktować jej jak projektu. Szczegóły montażowe opisuje instrukcja montażu płyt SWISS KRONO OSB.
Przy gontach pomyśl o sztywniejszym podłożu
Przy papie albo lekkiej blasze płyta tworzy równe poszycie, natomiast gont bitumiczny wymaga stabilnej, ciągłej powierzchni, do której mocuje się pokrycie. Instrukcja gontów Icopal podaje dla OSB/3 te same wartości orientacyjne dla rozstawów 600, 800 i 1000 mm, a także wymaga pozostawienia szczelin między płytami. Przy krokwiach co 80 cm płyta 15 mm mieści się w tej tabeli, ale 18 mm może być rozsądniejszym wyborem, jeśli zależy ci na sztywniejszym podłożu i konstrukcja na to pozwala.
Rozważ też zagęszczenie podpór zamiast kupowania coraz grubszych płyt. Przykładowo, przy krokwiach co 80 cm i dachu pod gont, który ma wykazywać mniejsze ugięcia, można zestawić dwie możliwości: zastosować 18 mm albo dodać podporę pośrednią, zmniejszając rozpiętość płyty. Wybrałbym dodatkowe podparcie, gdy jest łatwe do wykonania i poprawia układ całej połaci; sama grubsza płyta nie naprawi słabych lub krzywych krokwi.
Wymagania dla poszycia pod gonty i warstwy wstępnego krycia przedstawia instrukcja montażu gontów Icopal SBS. Zastosuj ją do konkretnego rodzaju pokrycia, bo warstwy i sposób mocowania mogą się różnić między systemami.
OSB/3 znosi wilgoć, ale nie powinna długo moknąć
Nazwa „odporna na wilgoć” bywa rozumiana zbyt szeroko. OSB/3 jest przeznaczona do zastosowań konstrukcyjnych w warunkach podwyższonej wilgotności, lecz długotrwałe zamakanie może spowodować pęcznienie krawędzi. Instrukcja SWISS KRONO dopuszcza dla OSB/3 pęcznienie krawędzi do 15% po długim oddziaływaniu wilgoci, więc klasa płyty nie zastępuje szczelnego pokrycia dachu.
Prawdę mówiąc, przy altanie większym problemem niż wybór między 15 a 18 mm bywa zostawienie odsłoniętej płyty na deszczu. Gdy poszycie zmoknie podczas budowy, producent zaleca je wysuszyć i zabezpieczyć przed dalszymi pracami. Nie zakładaj też, że impregnat zmieni OSB w materiał wodoodporny.
| Sytuacja | Możliwy skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Krokwie są rozstawione szerzej niż 1000 mm | Wartości z orientacyjnej tabeli nie rozstrzygają nośności takiego układu. | Dodaj podporę albo zleć sprawdzenie konstrukcji; nie dobieraj grubości wyłącznie „na oko”. |
| Dach ma nachylenie 14° lub mniejsze | Tabela dla dachów stromych nie opisuje tego przypadku. | Sprawdź wymagania pokrycia i dobierz rozwiązanie do całej konstrukcji połaci. |
| Płyty długo pozostają odkryte i mokną | Krawędzie mogą napęcznieć, a powierzchnia przestać być równa. | Osłoń poszycie i przed ułożeniem pokrycia wysusz zawilgocone płyty. |
| Krótkie krawędzie płyt nie trafiają na krokwie | Styk pozostaje bez właściwego podparcia. | Zaplanuj układ arkuszy tak, by krótkie krawędzie wypadały na podporach. |
Źle ułożona płyta może osłabić nawet dobry dobór grubości
Na dachu płytę układa się dłuższym bokiem prostopadle do krokwi, a krótkie styki prowadzi po podporach. Przy krawędziach prostych zostaw co najmniej 3 mm szczeliny dylatacyjnej, aby płyta mogła pracować przy zmianach wilgotności. Rzędy układaj z przesuniętymi stykami, zamiast tworzyć jedną linię połączeń przez całą połać.
Do mocowania zastosuj wkręty do drewna albo gwoździe spiralne lub pierścieniowe. Instrukcja producenta wskazuje, że łącznik powinien mieć długość co najmniej 2,5 raza większą od grubości płyty; czarne wkręty do płyt gipsowo-kartonowych nie są przeznaczone do mocowania płyt drewnopochodnych. Nie pomijaj też podparcia krawędzi: grubsza płyta nie zastąpi poprawnie zaplanowanego układu krokwi.
Najpierw zmierz krokwie, potem kup arkusze
Jeśli masz stromy dach z krokwiami co 80 cm i lekkie pokrycie, punktem wyjścia może być OSB/3 o grubości 15 mm. Przy gontach, większej rozpiętości lub chęci uzyskania sztywniejszego poszycia rozważ 18 mm, a przy bardziej nietypowym dachu sprawdź cały układ zamiast polegać na samej tabeli.
Przed zakupem sprawdź rozstaw i równość krokwi, kąt nachylenia dachu, rodzaj pokrycia oraz sposób podparcia styków. Dopiero te informacje pozwalają ocenić, czy cieńsza płyta rzeczywiście wystarczy, czy lepiej zmienić grubość albo dodać podporę.